Sjálfstætt starfandi einstaklingar, sérstaklega þeir sem starfa á sviði skapandi greina, tækni og ráðgjafar, þurfa að hafa skilning á höfundarrétti og sambærilegum réttindum til að tryggja réttindi sín og forðast deilur viðskiptavina og samstarfsaðila.
Með snjallleit Visku getur þú nálgast allar upplýsingar á vefsíðu félagsins með einföldum og fljótlegum hætti.
Með snjallleit Visku getur þú nálgast allar upplýsingar á vefsíðu félagsins með einföldum og fljótlegum hætti.
Höfundum er samkvæmt lögum tryggður einkaréttur til að afrita og birta verk sín, bæði í upprunalegri og breyttri mynd. Ásamt höfundum njóta flytjendur, framleiðendur, útgefendur og útvarpsfyrirtæki svokallaðra „skyldra réttinda“ fyrir listflutning, hljóð- og myndrit, útvarp og sjónvarp. Óheimilt er að nýta höfundarréttarvarið efni í atvinnuskyni án leyfis rétthafa.
Höfundaréttur tryggir höfundi bæði einkarétt og sæmdarrétt yfir verkum sínum samkvæmt höfundalögum.
1. Fjárhagsleg réttindi:
2. Sæmdarréttur:
Sérstaklega þegar sjálfstætt starfandi gera samninga, þurfa þeir að tryggja að réttindi þeirra séu skýr og að þeir séu ekki að afsala sér mikilvægum réttindum óvart.
1. Réttindi og umfang framsals
2. Tímalengd og svigrúm til endurnýjunar
3. Þóknun og greiðsluskilmálar
4. Sæmdarréttur og breytingar á verki
5. Trygging gegn óheimilli notkun
Rithöfundasamband Ísland birtir ítarlegar leiðbeiningar um þetta efni á heimasíðu sinni.
Sjálfstætt starfandi einstaklingar þurfa einnig að þekkja reglur um sambærileg réttindi sem tengjast hugverki þeirra, þar á meðal:
Vörumerki eru tákn sem fyrirtæki nota til að auðkenna vörur og þjónustu. Skráð vörumerki veitir eiganda þess einkarétt til notkunar og rétt til að banna öðrum að nota svipað eða eins merki fyrir sömu vörur og þjónustu.
Skráning og gildistími
Tegundir vörumerkja
Vernd í öðrum löndum
Vörumerkjaleitarvél Hugverkastofunnar hefur að geyma öll þau vörumerki sem skráð eru á Íslandi.
Hönnunarskráning verndar útlit vöru eða hluta af vöru, þar á meðal lögun, liti og mynstur. Til að hönnun fái vernd þarf hún að vera ný og ólík því sem fyrir er.
Vernd hönnunar:
Viðskiptaleyndarmál eru upplýsingar sem hafa viðskiptalegt gildi og þarf að halda leyndum til að tryggja samkeppnishæfni fyrirtækja.
Til að upplýsingar teljist viðskiptaleyndarmál þurfa þær að uppfylla þrjú skilyrði:
1. Þær mega ekki vera almennt þekktar eða auðfáanlegar.
2. Þær þurfa að hafa verðmæti vegna þess að þær eru leyndarmál.
3. Eigandi þeirra þarf að hafa gripið til viðeigandi ráðstafana til að halda þeim leyndum.
Gögn þessi koma frá BHM, seinast uppfærð 16. janúar 2026.