Starfslok starfsmanna ríkisins geta ráðist með margvíslegum hætti, m.a. með uppsögn samkvæmt starfsmannalögum og kjarasamningum eða með gerð sérstaks starfslokasamnings, sbr. reglur nr. 1185/2024 um starfslokasamninga við starfsmenn ríkisstofnana.
Með snjallleit Visku getur þú nálgast allar upplýsingar á vefsíðu félagsins með einföldum og fljótlegum hætti.
Með snjallleit Visku getur þú nálgast allar upplýsingar á vefsíðu félagsins með einföldum og fljótlegum hætti.
Hvað er starfslokasamningur?
Starfslokasamningur er gagnkvæmt samkomulag starfsmanns og forstöðumanns um að starfsmaður láti af starfi eða embætti áður en ráðningartíma eða skipun lýkur, gegn ákvörðuðum starfslokagreiðslum eða öðrum skilmálum.
Um slíka samninga gilda reglur nr. 1185/2024. Í meginatriðum felur starfslokasamningur eftirfarandi í sér:
Beiðni um gerð starfslokasamnings getur komið frá starfsmanni, forstöðumanni, ráðherra eða stjórn. Starfsmanni skal ávallt boðið að leita aðstoðar trúnaðarmanns eða fulltrúa stéttarfélags við samningsgerðina, í samræmi við grundvallarsjónarmið vinnuréttar og rétt til fulltingis í viðkvæmum ráðningarmálum.
Hvað greinir starfslokasamning frá uppsögn?
1. Lagagrundvöllur og form
Uppsögn af hálfu vinnuveitanda samkvæmt starfsmannalögum eða kjarasamningum er einhliða stjórnvaldsákvörðun og lýtur form- og efnisreglum stjórnsýsluréttar. Þær fela m.a. í sér rannsóknarskyldu, rökstuðningsskyldu og skyldu til að gæta meðalhófs og jafnræðis.
Starfslokasamningur er hins vegar tvíhliða samningur sem byggir á samþykki beggja aðila og fellur utan beinnar beitingar stjórnsýslulaga. Þó gilda áfram ófrávíkjanlegar kröfur um jafnræði, málefnaleg sjónarmið og ábyrga meðferð opinbers fjár.
2. Efnisreglur um heimildir til samningsgerðar
Óheimilt er að gera starfslokasamning ef ljóst er að beita eigi lögbundnum eða kjarasamningsbundnum uppsagnarákvæðum. Starfslokasamningur má því ekki koma í stað:
Þessi sjónarmið tryggja að ákvörðun um gerð starfslokasamnings sé ekki nýtt til að sniðganga vernd sem starfsmönnum er tryggð í lögum, stjórnarskrárvörðum réttindum eða kjarasamningum.
3. Réttindi starfsmanns á starfslokatíma
Starfslokasamningur hefur að jafnaði eftirfarandi réttaráhrif:
Þetta er frábrugðið hefðbundnum uppsagnarfresti þar sem starfsmaður heldur almennt áfram ávinnslu réttinda og hefur áfram skyldu til að gegna starfi nema annað sé ákveðið.
4. Fjárhæðir og greiðslur
Við ákvörðun starfslokagreiðslna skal gæta eftirfarandi:
Slíkar viðbótargreiðslur verða ætíð að byggjast á málefnalegu mati og skýrum rökum.
5. Tengsl við önnur störf
Taki starfsmaður við nýju launuðu starfi á tímabili sem hann fær starfslokagreiðslur:
Ákvæðið tryggir að starfslokagreiðslur verði ekki hærri en sem nemur tekjumissi vegna starfslokanna og stuðlar þannig að ábyrgri meðferð opinberra fjármuna.
Lokaorð
Starfslokasamningar eru mikilvægt stjórntæki þegar aðstæður kalla á gagnkvæmt og málefnalegt samkomulag um starfslok. Reglur nr. 1185/2024 setja þó skýran ramma um gerð þeirra til að tryggja að réttur starfsmanna samkvæmt lögum, kjarasamningum og meginreglum stjórnsýsluréttar sé ekki skertur.
Gögn þessi koma frá BHM, seinast uppfærð 2. desember 2025.